O‘zbekistonda kaloriya hisoblash ilovalari: taqqoslash

Qisqacha: uydagi o‘zbek taomlari uchun mahalliy oshxonaga mos vositalar qulayroq — Osh Tracker va YALPIZ. Global MyFitnessPal va FatSecret katta qadoqlangan mahsulot bazasi va shtrix-kod bilan kuchli, lekin osh, somsa va lag‘mon ularda masalliqlardan qo‘lda yig‘iladi. Quyida — ochiq ma'lumotlar jadvali va to‘rt qadamli ssenariy: uni istalgan ilovada bir tushlikda o‘tkazib, o‘zingizga mosini tanlaysiz.

Avvalo ochiq aytamiz: bu taqqoslashni Osh Tracker jamoasi chop etadi. Boshqa ilovalar haqidagi ma'lumot — ochiq sahifalari va do‘konlaridan; undan ortiq da'vo qilmaymiz, g‘olibni ham e'lon qilmaymiz: tanlov nima yeyishingiz va qanday yozish qulayligiga bog‘liq. Umuman vosita kerakmi, deb hali hal qilmagan bo‘lsangiz, kaloriya hisoblash ilovasi kerakmi qo‘llanmasidan boshlang; bu yerda — aniq ilovalar va botni amalda taqqoslash.

Asosiy mezonlar bo‘yicha taqqoslash

To‘liq kundalik — tarix, kunlik me'yor, ozish/saqlash/vazn olish maqsadi, vazn kuzatuvi — Osh Tracker, MyFitnessPal va FatSecret da bor; Osh Tracker bunda Telegram ichida ishlaydi va qo‘shimchalarni ham kuzatadi. YAZIO jadvalga kirmadi: sahifalarini o‘zimiz tekshirmadik, birovning sharhini esa ko‘chirmaymiz.

Bitta ssenariy: o‘zingiz qanday taqqoslaysiz

Eng halol yo‘l — har bir nomzodda bir xil ssenariy; «Cuprum» sinovi muallifi shunday qilgan: ro‘yxatdan o‘tish, taom kiritish, porsiya tanlash; biz Toshkent uchun muhim ikki qadam qo‘shdik. «Yoqdi/yoqmadi» emas, harakatlar soni va qayerda tiqilganingizni sanang.

1. Uy taomi. 300 g osh — oddiy bir kosa. Taom bazada bormi yoki guruch, yog‘ va go‘shtdan yig‘iladimi? Yozuvgacha nechta bosish?
2. Yorliqli mahsulot. Bir stakan sut, 200 ml: 100 g uchun raqamlar qadoqda bor, vosita grammni qabul qilsa bas.
3. Porsiyani o‘zgartirish. Osh 300 emas, 400 g chiqdi: yozuvni to‘g‘rilashga nechta harakat ketadi?
4. Qayta yozish. Ertasi kuni o‘sha oshni yana yozib, kechagi yozuvni tarixdan toping.

Interfeys tili, do‘konda mavjudligi va sinov kunidagi shartlarni ham belgilang — bular o‘zgaradi.

Shartli hisob: nega porsiya qadami — asosiysi

Raqamlar — o‘rtacha uy retseptlari bazamizdan; kkal = 4 × oqsil + 9 × yog‘ + 4 × uglevod (FAO). Shartli hisob, o‘lchov emas.

300 g bilan 400 g osh orasidagi farq — 217 kkal. Ozish uchun mo‘ljal — kuniga 500–750 kkal defitsit; 217 kkal — quyi chegaraning 40 % idan ko‘pi (217 / 500 ≈ 0,43). Shuning uchun ssenariyda baza hajmi emas, porsiyani to‘g‘rilash osonligi muhim: kartochka qanchalik aniq bo‘lmasin, choyxonadagi lagan uni o‘qimagan. Tarozisiz porsiya — tarozisiz porsiya qo‘llanmasida; osh kaloriyasi — osh kaloriyasi sahifasida.

Baza va interfeysda nimaga qarash

• Yozuvlar tarqoqligi. «Cuprum» muallifi bazada bitta taomning har xil raqamli bir nechta yozuvi bo‘lishini payqagan: nomzodda osh bitta kartochkami yoki o‘nta? U ko‘zga tashlanmaydigan interfeys elementlarini ham qayd etgan: porsiyani o‘zgartirishni tushunmadingizmi — bu siz emas, interfeys.
• Qulaylik va ma'lumot sifati. Good Housekeeping ilovalarni shu mezonlar bo‘yicha saralab, har birini «kimga mos — afzalliklar — cheklovlar» shaklida beradi; quyida shu shakl.
• Sana. «Cuprum» sinovi 2020 yilgi: usuli foydali, narx va yetakchilar haqidagi xulosalari eskirgan; tekshirgan kuningizdagi ishlab chiquvchi sahifasiga ishoning.

Kimga qaysi biri mos

• Uydagi o‘zbek taomlari, surat/ovoz/video, o‘rnatishsiz — Osh Tracker. Cheklov: qadoq katalogiga emas, taomlarga moslangan.
• Katta qadoqlangan mahsulot bazasi va shtrix-kod — MyFitnessPal yoki FatSecret. Cheklov: osh va somsa masalliqlardan yig‘iladi.
• Ko‘proq til yoki chek skaneri — YaYo. Cheklov: o‘zbek taomlari haqida ochiq ma'lumot yo‘q.
• Mintaqa oshxonasi uchun do‘kon ilovasi — YALPIZ. Cheklov: kiritish usullari haqida ma'lumot yo‘q.
• Suv va qadam bilan oddiy treker — Calora. Cheklov: ochiq ma'lumotlarga ko‘ra faqat o‘zbek tilida.

Bu ssenariy Osh Tracker da qanday o‘tadi

To‘rt qadam ham — Telegramdagi bitta chatda, o‘rnatishsiz, o‘zbek va rus tilida. Oshni surat, ovoz, video yoki matn bilan yozasiz — bot taomni taniydi va porsiyani baholaydi; sutni — matn bilan: «sut, 200 ml». Porsiya yoki tarkibni bir jumla bilan to‘g‘rilaysiz — «bu 400 g edi», «osh to‘yniki, yog‘liroq» — bot kaloriya va BJUni qayta hisoblaydi. Yozuvlar kundalik va tarixda qoladi, yonida — maqsadga mos me'yor, vazn va qo‘shimchalar; porsiyani aniqlashtirish — odatiy ish: choyxonadagi lagan bilan uydagi kosa har xil tortadi. Me'yorni oldindan kaloriya kalkulyatorida chamalang, bot haqida — Telegramda kaloriya boti qo‘llanmasida. Ssenariyni o‘tkazish: @oshtracker_bot.

Boshqa ilovalar haqidagi ma'lumot — chop etilgan paytdagi ochiq sahifalaridan; sinov kuningizda ishlab chiquvchidan tekshiring. Taom raqamlari — o‘rtacha baho, hisoblar shartli.

Manbalar

• Kaloriya hisoblash ilovalarini sinaymiz — Cuprum, 2020
• 10 Best Calorie-Counting Apps, According to Nutritionists — Good Housekeeping, 2023
• Aim for a Healthy Weight — NIH / NHLBI, sanasiz
• Food energy — methods of analysis and conversion factors — FAO, 2003